Psoriasisen eczeem

Bij psoriasis vernieuwt de opperhuid zich in vier tot vijf dagen, tegenover ongeveer achtentwintig dagen bij een gezonde huid. Het is een auto-immuunziekte met erfelijke aanleg. Uitlokkende factoren zijn onder meer stress, een keelontsteking door streptokokken, bepaalde geneesmiddelen, roken, overgewicht, overmatig alcoholgebruik en huidbeschadiging: het köbnerfenomeen.

Je leert de vormen herkennen: vulgaris, capitis, inversa, nagelpsoriasis, guttata en palmoplantaire psoriasis met de ziekte van Andrews-Barber, plus de zeldzame vormen die snel medisch beoordeeld moeten worden. Ook artritis psoriatica, hart- en vaatziekten, diabetes en leefstijl komen aan bod.

Eczeem is een verzamelnaam voor een ontstekingsreactie van de huid. Welk type je ziet, hangt sterk samen met de leeftijd. De gemene deler is een huidbarrière die niet dichtligt, met droogte, jeuk en krabben als vicieuze cirkel.

Het hoofdstuk bespreekt constitutioneel eczeem, irritatief en allergisch contacteczeem, seborroïsch eczeem, hand- en voeteczeem, nummulair en craquelé eczeem, lichen simplex chronicus, hypostatisch eczeem en intertrigo, en zet ze in een tabel naast elkaar.

Vet smeren met een indifferent middel is bij beide ziektebeelden de basis, dagelijks en ook als de huid er goed uitziet. Hormooncrèmes zijn ingedeeld in vier klassen van zwak naar zeer sterk. Op gelaat, oksels, liezen, genitaal gebied en oogleden horen alleen klasse 1 en 2, op de behaarde hoofdhuid klasse 2 en 3.

De hoeveelheid wordt geteld in vingertopeenheden: één vingertopeenheid is genoeg voor een huidoppervlak van twee handpalmen van de patiënt. Je leest hoe de op-, af- en onderhoudsfase werkt, wat je in de stoel uitlegt en voordoet, en wat helpt tegen jeuk.

Handen en voeten zijn dik behuid, worden voortdurend belast en genezen trager. Een tabel koppelt wat je aan de voet ziet aan waar je aan denkt en wat je ermee doet, van palmoplantaire psoriasis tot hypostatisch eczeem en nagelpsoriasis.

Je leest hoe je atraumatisch werkt, wat kleding, schoeisel, zon en seizoen doen, en waar je op let als je cliënt middelen gebruikt die het afweersysteem remmen, zoals methotrexaat, ciclosporine, acitretine, fumaarzuur en biologicals.

Kappers, pedicures, schoonheidsspecialisten en huidtherapeuten staan al decennia bovenaan de lijst van beroepen met handeczeem. Het hoofdstuk laat zien waar het vandaan komt, met per beroep de stoffen waar een allergie vaak op zit.

Je leest wat je doet voordat het chronisch wordt, en welke twee signalen een gang naar de huisarts of bedrijfsarts verdienen: eczeem dat langer dan een paar weken aanhoudt of steeds terugkomt, en eczeem dat in een vakantieweek verdwijnt en binnen enkele werkdagen terug is.

Als kapper kijk je om de zes weken van dichtbij naar dezelfde hoofdhuid. Het hoofdstuk helpt je psoriasis capitis, seborroïsch eczeem en roos uit elkaar te houden. Een schilferende plek die doorloopt over de haargrens pleit voor psoriasis capitis; doen wenkbrauwen, neusplooien of gehoorgang mee, dan denk je eerder aan seborroïsch eczeem.

Daarnaast praktische afspraken voor in de stoel: hoe je het ter sprake brengt, waarom een medicinale of antischimmelshampoo vijf tot tien minuten op de hoofdhuid moet inwerken, en wanneer je kleuren uitstelt.

Angst voor hormooncrème leidt tot te dun, te kort en te laat smeren. Onderbehandeling is in de praktijk een groter probleem dan overbehandeling. Het hoofdstuk bespreekt wat er klopt van de verhalen over verslaving, een dunnere huid en “steroid withdrawal”.

Ook diëten, detox en supplementen komen aan bod, met wat een supplement en een cosmeticum wettelijk mogen beweren, en hoe je een gesprek voert dat open blijft.

Verwijzen begint bij beschrijven. Zes elementen volstaan: waar precies, hoe groot, hoe begrensd, kleur en oppervlak, symmetrie en aantal, en beloop en klachten.

Een lijst van negen situaties laat zien wanneer je verwijst, van tekenen van infectie tot uitgebreide roodheid of pustels met koorts. Het hoofdstuk sluit af met wat de Wgbo en de Wkkgz van je vragen.